1682 YILI TRABZON EYALETİ KAYITLARINDA SALMANKAS

 

1682 YILI KAYITLARI: TRABZON, SÜRMENE'YE BAĞLI SALMANKAS

 Yeni yayımlanan ve bölge tarihine ışık tutan çok önemli bir çalışmada Salmankas ve civarı köylerin 16 ve 17. yüzyıllarda Trabzon/ Sürmene'ye bağlı olduğu ortaya çıkmıştır.[1] Çalışmada hem Salmankas hem de bölge köylerin idari bağlılığı, nüfus verileri ve eski adlarına ilişkin çok önemli veriler ve tablolar yer almaktadır. İlgili eserde Salmankas köyünün adı, 1682 yılındaki kayıtlarda tıpkı bugünkü gibi ''Salmankas'' şeklinde geçmektedir. Salmankas köyü, Trabzon Eyaleti'nin, Trabzon Sancağının, Sürmene Kazasının Mahnovi Karyesine bağlı olarak kaydedilmiştir.[1] 

İlgili çalışmada 1484'ten 1682 yılına kadar 1484, 1515, 1520, 1554, 1564, 1583, 1682 yıllarına ilişkin birden çok arşiv kaydı taranmış ve Salmankas, yalnızca 1682 yılına ait ''BOA-KK.d-2697'' numaralı Trabzon ve Goniya livaları avarızhaneleri (Mevkufat Kalemi) adlı arşiv kaydında yer almıştır. Günümüzde Trabzon Çaykara, Köprübaşı ve Sürmene ilçeleri ile Bayburt Aydıntepe'ye bağlı birtakım köy, yayla ve mezranın da aynı kayıtlarda Salmankas ile birlikte Mahnovi (Çamburnu)'ya tabi oldukları görülmektedir. Kayıtlara bakıldığında Salmankas civarında yer alan İspatan, Geçke, Balinkes köyü (günümüzde Balengis yaylası), Salarut gibi birtakım yerleşimin de ilk kez 1682 yılındaki kayıtlarda yer aldığı görülmektedir.[1] Bu durumun nedeni olarak birtakım yerlerin tek köy adı altında kaydedilmiş olma ihtimali, Salmankas ve diğer köylerin ilk kez o dönemde kurulmuş olma ihtimali gibi birden çok durum ileri sürülebilir.

1) AYDIN, Kenan. Sancaktan Eyalete Trabzon ve Çevresinin Nüfus ve İskan Tarihi (1484-1682), Doktora Tezi, Ankara. 2025.

                   İlgili nüfus defteri kaydındaki Salmankas köyü başlığının orijinal hali.

KAYNAKÇA:

1) AYDIN, Kenan. Sancaktan Eyalete Trabzon ve Çevresinin Nüfus ve İskan Tarihi (1484-1682), Doktora Tezi, Ankara. 2025.